پنج محقق کشور از پنج دانشگاه در جمع برترین محققین دنیا

به گزارش اداره روابط عمومی و همکاری های علمی بین المللی  پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) و مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری (RICeST)، نخبگان علمی نقش بسزائی در توسعه علمی کشورها ایفا می کنند. نخبگان تنها به کمیت تولید علمشان نمی افزایند بلکه تولیدات آنها دنیای علم را نیز دستخوش تغییر می کند. در سند سیاست های کلان علم و فناوری ابلاغی مقام معظم رهبری بر جایگاه نخبگان به درستی تاکید شده است. در این سند، شناسائی نخبگان و گسترش حمایت های مادی و معنوی از نخبگان به صورت بندهای مستقل مورد تاکید قرار گرفته اند.

وی از انتخاب ۵ محقق ایرانی در بین محققان برتر دنیا خبر داد و افزود:  دکتر داود دومیری گنجی از دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل در رشته موضوعی مهندسی، دکتر مجید عشقی گرجی از دانشگاه سمنان در رشته موضوعی ریاضیات، دکترمهدی دهقان از دانشگاه صنعتی امیرکبیر در دو رشته موضوعی مهندسی و ریاضیات، دکتر مهراورنگ قائدی از دانشگاه یاسوج در رشته مهندسی و دکتر سعید عباس بندی از دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) در رشته ریاضیات توسط پایگاه استنادی آی.اس.آی به عنوان برترین محققین دنیا معرفی شدند. مبنای اصلی این انتخاب میزان تاثیرگذاری علمی این محققین در دنیای علم بوده است که این تاثیرگذاری بر مبنای تعداد استنادهای دریافت شده توسط آنها محاسبه شده است. هر کدام از این دانشمندان به ترتیب در رشته های مهندسی مکانیک سیالات، ریاضیات، ریاضیات کاربردی، شیمی و ریاضیات فعالیت می کنند.

خانی گفت: پایگاه استنادی تامسون رویترز (ISI) در سال ۲۰۱۵ اقدام به معرفی ۲۹۵۰ محقق برتر بین المللی نموده است. برخی از محققان در بیش از یک رشته موضوعی فعالیت علمی داشته اند. از همین رو، تعداد محققان معرفی شده به صورت “محققرشته” ۳۱۲۴ مورد است. هر چند این گزارش در سال جاری منتشر شده است، اما فعالیت های پژوهشگران دنیا در دوره زمانی ۲۰۱۳-۲۰۰۳ میلادی مبنای انتخاب بوده است. بنابراین، تنها محققانی بررسی شدند که تولید علم آنها در زمره تولیدات علمی یک درصد برتر دنیا قرار گرفته است. برای دوره زمانی ۲۰۱۳-۲۰۰۳ تعداد ۱۲۰۷۹۳مقاله در دسته مقالات یک درصد برتر دنیا قرار گرفتند که شامل مقالات داغ و پراستناد می شوند. این مقالات به ۲۲ رشته موضوعی تقسیم شدند و متناسب با اندازه هر رشته، تعداد مشخصی نویسنده به عنوان محقق برتر انتخاب گردید.

مسئول روابط عمومی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری (RICeST) در ادامه افزود: روش آی.اس.آی در انتخاب محققان برتر بی اشکال نیست که علت آن ابهامات موجود در نامها است. یک نام بازیابی شده در پایگاه های استنادی یا علمی می تواند به بیش از یک فرد تعلق داشته باشد و همچنین یک محقق می تواند نامش را با املاهای مختلفی درج کرده باشد. این مسئله مهم هنوز به عنوان یک مشکل در پایگاه های اطلاعاتی وجود دارد که آی.اس.آی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در شرایط کنونی برای حل این  مسئله پایگاه اطلاعاتی از فنون ابهام زادئی از نام نویسندگان بهره می جویند، اما این فنون از صحت صد درصدی برخوردار نیستند. بنابراین فهرست آی.اس.آی بی اشکال نیست. از سال ۱۳۹۱ نظام شناسه آزاد پژوهشگران و نویسندگان (ORCID) به دنیا معرفی شد و امید است که با گسترش استفاده از چنین نظام هایی، این قبیل مشکلات در آینده کاسته شود و جایگاه واقعی تر محققان کشور به دنیای علم عرضه گردد.

وی گفت: توزیع جغرافیایی نخبگان علمی حاکی از آنست که ۸۴% آنها در دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی کشورهای اروپای غربی و آمریکای شمالی مشغول بکار گمارده شده اند و اگر نخبگان علمی آسیای جنوب شرقی را به این جمع بیفزاییم آنگاه حدود ۹۴% نخبگان علمی در این کشورهای این سه منطقه جغرافیایی بکار گمارده شده اند و سهم سایر کشورهای دنیا تنها ۶% است. ۱٫۷% (یک ممیز هفت دهم درصد) از نخبگان علمی دنیا در کشورهای خاورمیانه به فعالیت علمی مشغولند. بنابراین فهرست ۲۹۵۰ محقق برگزیده توسط آی.اس.آی نشان می دهد که توزیع جغرافیایی نخبگان علمی برابر نیست.

خانی در ادامه افزود: ۸۰% محققین برتر متعلق به پنج کشور ایالات متحده آمریکا، انگلستان، آلمان، چین و استرالیا هستند. آلمان، چین و استرالیا هر کدام ۱۹۱، ۱۵۴ و ۱۰۷ محقق برگزیده دارند. از میان محققان برگزیده ۱۵ محقق از ترکیه انتخاب شده است. ۸ محقق برگزیده از هند توسط آی.اس.آی معرفی شده است که تعداد اندکی برای کشوری با بیش از یک میلیارد و دویست و پنجاه میلیون نفر جمعیت محسوب می گردد. از کشور برزیل نیز با دویست میلیون جمعیت تنها ۵ محقق برگزیده شناسائی شده است. جمهوری چک، ایران و برزیل هر کدام ۵ محقق برگزیده دارند. همچنین از مالزی ۴ محقق و از اردن و پاکستان هرکدام ۳ محقق برگزیده اعلام شده است. از کشور آفریقای جنوبی تنها ۳ محقق برگزیده اعلام شده، اما روسیه و مکزیک هر کدام دارای ۲ محقق برگزیده هستند. از کشورهای شیلی  و آرژانتین نیز هر کدام یک محقق شناسائی شده است.

وی در پایان گفت: محققان برگزیده بیش از آنکه با کمیت تولید علم آنها شناخته شوند بوسیله کیفیت تولیدات علمی شان شناخته می شوند. این گروه از محققان توانسته اند مرجعیت دنیای علم را کسب نمایند. سند سیاست های کلان علم و فناوری جایگاه ویژه ای برای نخبگان علمی در نظر گرفته است که علت آن را باید در این واقعیت جستجو کرد که میزان پیشرفت یک نظام علمی، وابستگی زیادی به نخبگانی دارد که در آن به نحو شایسته ای به خدمت گمارده شده باشند. برخی کشورها برای جذب نخبگان علمی برنامه های عملیاتی ویژه ای دارند. نگاهی به ملیت اصلی برندگان جوایز علمی این واقعیت را نمایان می سازد که بخش قابل ملاحظه ای از این برندگان، نخبگان مهاجر هستند.

   ۱۳۹۴/۷/۱۱ ۰۸:۱۷

مشتاقانه منتظر دریافت نظرات شما دوستان عزیز هستیم